bazarnews

کد خبر: ۳۸۲۶۴
تعداد نظرات: ۱ نظر
تاریخ انتشار: ۰۲ مهر ۱۳۹۷ - ۰۹:۵۸
بازارنیوز بررسی می‌کند:
ابرتورم (Hyperinflation) به شرایطی می‌گویند که قیمت کالا‌ها و خدمات در کشوری بصورت مداوم و پیوسته و در زمان بسیار کوتاهی رشد بسیار بالایی را تجربه نماید.در واقع وقتی تورم ماهانه به ۵۰ درصد یا بالاتر برسد، به این شرایط ابرتورم می‌گویند.

گروه اقتصاد کلان بازارنیوز : اخیرا ملاحظه شد که برخی افراد با مقایسه ایران با برخی کشورها مانند ونزوئلا صحبت‌هایی از احتمال بروز ابرتورم در اقتصاد کشور می‌کنند. این گزارش سعی دارد ضمن بررسی مفهوم ابرتورم، با مروری بر تجربیات سایر کشورها در این خصوص نشان دهد که آیا شرایط فعلی کشور ما شباهتی با شرایط کشورهایی که ابرتورم را تجربه کرده‌اند، دارد یا خیر.

ابرتورم (Hyperinflation) به شرایطی می‌گویند که قیمت کالاها و خدمات در کشوری بصورت مداوم و پیوسته و در زمان بسیار کوتاهی رشد بسیار بالایی را تجربه نماید. در تعریف دقیق‌تر وقتی که تورم ماهانه به 50 درصد یا بالاتر می‌رسد، به این شرایط ابرتورم می‌گویند. در طول تاریخ، کشورهای متعددی در برهه‌های مختلف زمانی ابرتورم را تجربه کرده‌اند. هانکه و کروس Steve Hanke and Nicholas Krus)، 56) پدیده ابرتورم ثبت شده را برشمرده‌اند[1]. جدول (1) نمونه‌های برجسته ابرتورم در کشورهای مختلف در مقاطع زمانی مختلف را نشان می‌دهد.

جدول (1)؛ بالاترین نرخ‌های تورم ماهانه در طول تاریخ

کشور

دلایل بروز

ابرتورم

زمان لازم

برای دو برابر شدن قیمت‌ها

معادل روزانه

تورم

تاریخ ثبت

بالاترین

 نرخ تورم

فرانسه

انقلاب فرانسه، بدهی سنگین و کسری بودجه بالا به دلیل استقلال از بریتانیا و جنگ انقلابیون با اتریش. دولت حجم عظیمی از پول جدید (و نیز انتشار پول‌های تقلبی در اقتصاد) و اوراق بدهی را برای تأمین کسری بودجه منتشر کرد.

15.2 روز

5 درصد

می 1795

(اردیبهشت

سال  1174)

آلمان

برای تأمین هزینه‌های جنگ اول جهانی مبالغ زیادی پول و اوراق قرضه منتشر شد. همزمان تولید ملی کاهش شدیدی یافت. حجم بالای بدهی‌ها همزمان با کاهش تولید ملی باعث ایجاد تورم شدید گردید.

3.7 روز

21 درصد

اکتبر 1923

(مهر 1302)

یونان

حمله آلمان به یونان. مواد غذایی توسط اشغالگران مصرف ‌شد. ترس از قحطی باعث افزایش شدید قیمت‌ها شد.

4.3 روز

17.8 درصد

اکتبر 1944

(مهرماه 1323)

تایوان

پس از جدایی از ژاپن و پیوستن به چین، از بحران جنگ داخلی چین متأثر شد و اقدام به حجم عظیمی انتشار پول جدید کرد که به ابرتورم انجامید.

13.1 روز

5.5 درصد

آگوست 1945

(مرداد 1324)

مجارستان

توافقنامه صلح ترانیون (پس از جنگ جهانی اول) و بی‌ثباتی داخلی باعث بی‌اعتمادی به بانک‌ها شد. دولت برای تأمین مالی پول منتشر کرد و نهایتا مجارستان پدیده ابرتورم را تجربه کرد.

15.6 ساعت

207 درصد

جولای 1946

(خرداد 1325)

چین

چین اولین منتشر کننده پول کاغذی در دنیاست. جنگ بین ژاپن و چین و پس از آن جنگ‌های داخلی 4 ساله باعث انتشار پول برای تأمین هزینه‌های جنگ‌ها شد تا جایی که 80% نیاز مالی دولت با انتشار پول تأمین شد.

5.3 روز

14 درصد

آوریل 1949

(فروردین 1328)

نیکاراگوآ

جنگ‌ها و نزاع‌های داخلی، دخالت آمریکایی‌ها در نیکاراگوآ و بدهی‌های خارجی این کشور

16.1 روز

4 درصد

1987

پرو

گسترش هرج و مرج و نزاع‌های داخلی در کنار سیاست‌های اقتصادی روسای جمهور قبلی و عمل به پیشنهادات سختگیرانه صندوق بین المللی پول باعث جدایی این کشور از بازارهای مالی خارجی شد. تولید کل نیز 11 درصد کاهش یافت.

13.2 روز

5 درصد

آگوست 1990

(مرداد 1369)

ارمنستان

جدایی از شوروی و تأسیس بانک مرکزی(در حالی‌که قواعد و قوانین کاملا مشخص نبوده‌اند)، جنگ‌های داخلی و نیز جنگ قره باغ (بین آذربایجان وارمنستان) در کنار کاهش شدید تولید از عوامل بروز ابرتورم بوده‌اند.

12.5 روز

5.8 درصد

نوامبر 1993

(آبان 1372)

یوگسلاوی

جنگ‌های داخلی صربستان (جنگ بوسنی)، تصمیمات نادرست اقتصادی برای کنترل قیمت‌ها، انتشار پول و حذف شش صفر، اقتصاد یوگسلاوی را ضعیف کرد و تحریم سازمان ملل نیز منجر به ابرتورم شد.

1.4 روز

64.6 درصد

ژانویه 1994

(دی ماه 1372)

زیمبابوه

عرضه بیش از حد پول (به دلیل جنگ دوم کنگو و افزایش حقوق سربازان) در کنار تحریم بین المللی و بدهی بالای این کشور، افت تولید کشاورزی به دلیل اجرای سیاست واگذاری اراضی که علت کاهش شدید تولید محصولات صنعتی نیز گردید. بیکاری تا 80 درصد افزایش یافت و بدهی‌های مردم به بانک‌ها معوق شد.

24.7 ساعت

98 درصد

نوامبر 2008

(آبان 1387)

ونزوئلا

یک دهه افزایش قیمت نفت (که بیش از 96 درصد صادرات ونزوئلا را تشکیل می‌دهد) باعث افزایش هزینه‌ها و نیز بدهی‌ها در دولت چاوز شد. خشکسالی و کاهش قیمت نفت (7-2013) در کنار سیاست‌های اصلاحی دولت و برخی اعتصابات در شرکت‌های نفتی و بروز ناآرامی‌ها اقتصاد این کشور را بیش از 30 درصد کوچک کرد. سررسید نیاز ارزی به واردات محصولات کشاورزی در کنار سررسید بدهی‌های خارجی و خروج سرمایه باعث استهلاک ذخایر ارزی شد. در این شرایط، دولت عرضه پول را افزایش داد و لذا تورم به شدت افزایش یافت.

19 روز

3.88 درصد روزانه

2017

منبع؛ جمع‌آوری شده از منابع مختلف مانند https://www.businessinsider.com/worst-hyperinflation-episodes-in-history-2014-4 و نیز پایگاه‌های مختلف اطلاع‌رسانی و مقالات علمی منتشره در خصوص این بحران‌ها و نیز خلاصه جدول منتشره توسطHanke, Steve H. and Krus, Nicholas, World Hyperinflations (August 15, 2012).

 

علاوه بر کشورهای مندرج در جدول (1)، کشورهای دیگری نیز وجود دارند که در طول تاریخ خود پدیده ابرتورم را تجربه کرده‌اند. آمریکا (سال 1865) به دلیل بروز جنگ داخلی و جدایی طلبی جنوبی‌ها (هزینه این جنگ با انتشار حجم بسیار زیاد بدهی اعم از اوراق خزانه و اوراق قرضه بدون پشتوانه تأمین شد و همزمان جنگ باعث افزایش بیکاری و کاهش میزان تولید و عرضه کل نیز شد)، اتریش (سال 1922) بدلیل وضعیت رکود اقتصادی پس از جنگ جهانی اول، رم (284-235 پس از میلاد مسیح) به دلیل بحران قرن سوم (فروپاشی امپراطوری رم به دلیل جنگ داخلی، تهاجم بیرونی و تشکیل ارتش)، شوروی (سال 1921) به دلیل بروز انقلاب بلشویکی، فیلیپین، مالزی و سنگاپور (سال 1944) به دلیل اشغال این کشورها توسط ژاپن و تعیین واحد پولی جدید برای آنها و ترکمنستان (1993) در پی جدایی از اتحاد جماهیر شوروی از جمله کشورهایی هستند که در تاریخ خود تجربه تورم بسیار بالا را داشته‌اند.

نقاط اشتراک شرایط اقتصادی در پدیده ابرتورم

تقریبا تمامی کشورهایی که پدیده ابرتورم را تجربه کرده‌اند، دو موضوع زیر در زمان بروز پدیده ابرتورم، در بین آنها مشترک بوده است؛

  • در عمده کشورهای فوق، جنگ‌های داخلی یا خارجی و در برخی موارد معدود نیز عدم ساماندهی مشخص در بازارهای مالی این کشورها در کنار سیاست‌های اقتصادی نادرست یا اجرای این سیاست‌ها در زمان نادرست علت عمده افزایش عرضه پول بوده است. بنابراین، افزایش شدید عرضه پول و یا بدهی دولت که متأثر از شرایط متلاطم سیاسی (جنگ داخلی، جنگ خارجی، استقلال طلبی و ...) بوده، نقطه مشترک این وقایع بوده است.
  • نقطه اشتراک دیگر تمامی این بحران‌ها این است که در زمان بروز ابرتورم در تمامی این کشورها همزمان با افزایش شدید عرضه پول، تولید ملی نیز به شدت کاهش یافته است. به عبارت دیگر، در تمامی این کشورها نسبت نقدینگی به تولید به دو دلیل کاهش تولید و افزایش نقدینگی به شدت افزایش یافته است.

بررسی وضعیت ایران از حیث بروز ابرتورم

بررسی وضعیت سیاسی و اقتصادی ایران نشان می‌دهد که ایران هیچ یک از نشانه‌های فوق که بین عمده کشورهای تجربه کننده ابرتورم مشترک بوده، را دارا نیست. نمودارهای زیر برخی نسبت‌های مهم از این بعد را نشان می‌دهد.

آیا ایران، ونزوئلا می‌شود؟ /بررسی همه ابرتورم‌های جهان + جدول

چنان که نمودارهای فوق نشان می‌دهند، شاخص‌هایی مانند نسبت نقدینگی به تولید، میزان بدهی‌های خارجی، نسبت بدهی دولت به تولید داخلی و نیز نسبت بدهی بخش خصوصی به تولید داخلی در ایران ارقام نگران‌کننده‌ای نیستند. آمار نشان می‌دهد که حداکثر نسبت نقدینگی به تولید طی سال‌های اخیر 103 درصد، بدهی خارجی به تولید 2.5 درصد، نسبت بدهی دولت به تولید ناخالص داخلی 45 درصد و نسبت بدهی بخش خصوصی به تولید ناخالص داخلی ، 65 درصد است. لازم به ذکر است که میزان بدهی خارجی کشور از پایین‌ترین میزان بدهی‌های خارجی در دنیا است ضمن این‌که وابستگی خارجی ایران به واردات رقم قابل توجهی (در مقابل تولید) نیست. علاوه بر این، نسبت نقدینگی به تولید در برخی کشورها بیش از 2 است در حالی که در ایران 1.03 است. لذا هیچ نگرانی خاصی از حیث این شاخص‌ها وجود ندارد.

نکته قابل توجه این که رشد اقتصادی ایران در فصل‌های قبل عمدتاً مثبت بوده است. نمودار (3) میزان رشد اقتصادی کشور را در فصول و سال‌های اخیر نشان می‌دهد.

آیا ایران، ونزوئلا می‌شود؟ /بررسی همه ابرتورم‌های جهان + جدول

از همه مهمتر این که ایران به لحاظ سیاسی از ثبات بسیار بالایی برخوردار است. در حال حاضر، هیچ بحران داخلی و خارجی مهمی ثبات سیاسی کشور را تهدید نمی‌کند. حتی به اعتراف مجامع بین المللی که همواره جانبدارانه شاخص‌های مورد نظر را برای ایران تدوین می‌کنند، نمره ثبات سیاسی ایران طی سال‌های اخیر همواره رو به بهبود بوده است. نمودار (4)، نمره ثبات سیاسی ایران را براساس محاسبات بانک جهانی نشان می‌دهد. این نمره بین (2.5و 2.5-) به معنای (بهترین ثبات سیاسی و بدترین ثبات سیاسی) تغییر می‌کند. نمودار (4) تغییرات این نمره را براساس محاسبات بانک جهانی نشان می‌دهد.

آیا ایران، ونزوئلا می‌شود؟ /بررسی همه ابرتورم‌های جهان + جدول

چنان­که نمودار (4) نشان می‌دهد نمره ثبات سیاسی ایران طی سال‌های اخیر همواره افزایشی بوده و از رقم حدود 1.5- در سال 2010 به حدود 0.75- افزایش یافته است.

جمع بندی؛

بررسی مهمترین ابرتورم‌ها در دنیا در طول تاریخ نشان می‌دهد که جنگ‌های داخلی و خارجی و تلاطمات سیاسی مهمترین علل ایجاد ابرتورم بوده‌اند. در نتیجه بحران‌های سیاسی داخلی و خارجی در کشورها، زیرساخت‌های اقتصادی از بین رفته و تولید کاهش می‌یابد. لذا دولت برای تأمین مالی به عرضه پول متوسل می‌شود. انتشار پول برای تأمین کسری بودجه (بجای مالیات) باعث افزایش شدید نسبت نقدینگی به تولید می‌شود که چنان­که با متغیرهای دیگری مانند بدهی خارجی، برخی عوامل خارجی و یا حتی تصمیمات نادرست اقتصادی همراه شود، منجر به بروز ابرتورم می‌گردد. نکته اینجاست که تقریباً هیچ یک از شواهد گفته شده در کشور ما وجود ندارد و انتظار ابرتورم برای ایران آن هم تنها به استناد بالا بودن میزان نقدینگی یک توهم بیش نیست. نسبت نقدینگی به تولید در کشور ما حداکثر 1.03 است که عددی متعارف و نرمال است و جای نگرانی ندارد. لذا ایران هیچگاه ابرتورم را تجربه نخواهد کرد.

نکته بسیار قابل توجه این که کشور ما هم انقلاب بزرگ سال 1357 که شامل تغییر ساختارهای مالی و اقتصادی گسترده بوده و هم 8 سال بی وقفه جنگ با کشورهای متخاصم و همزمان برخی نزاع‌های داخلی را تجربه کرده است و هیچگاه تورمی بیش از 49 درصد در سال (متوسط 3.7 در ماه) را تجربه نکرده است (بررسی دلیل آن نیز جای بحث و تأمل فراوان دارد که به آینده موکول می‌گردد). لذا بروز پدیده ابرتورم در شرایط فعلی که هیچ یک از این عوامل هم وجود ندارند، امری محال به نظر می­رسد.

 

[1]- Hanke, Steve H. and Krus, Nicholas, World Hyperinflations (August 15, 2012). The Handbook of Major Events in Economic History, Randall Parker and Robert Whaples, eds., Routledge Publishing, Summer 2013; Cato Working Paper, Forthcoming. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2130109

نام نویسنده: رضا غلامی
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
|
United States
|
۱۳۹۷۰۷۰۲۱۵۰۹۵۴
0
3
پاسخ کوتاه : خیر مانند ونزوئلا نخواهد شد ، بدتر می شود.
نظر کاربران
نام:
ایمیل:
* نظر:
تلگرام صفحه خبر