bazarnews

کد خبر: ۱۰۸۱۰۸
تاریخ انتشار: ۲۱ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۰
در گفتگو با بازارنیوز مطرح شد:
ساسان شاه‌ویسی با انتقاد از عملکرد مناطق آزاد گفت: عملکرد این مناطق در کشور با راهبرد‌های توسعه‌یافتگی و رویکرد‌های پیشرفت سازگارو قابل دفاع نیست.

تغییر دیدگاه دولت‌ها؛ معضلی برای مناطق آزاد /عملکرد مناطق آزاد قابل دفاع نیست

گروه صنعت، معدن و تجارت بازارنیوز- عاطفه اسحاقی ؛ ساسان شاه‌ویسی؛ اقتصاددان در گفت و گو با بازارنیوز در خصوص کارکردهای مناطق آزاد، اظهار کرد: مناطق آزاد صرف نظر از تعریف گسترده‌ای که برای مناطق ویژه اقتصادی صورت گرفته است متشکل از یک سری مجموعه‌های حراست شده است که عموما بندری هستند و این مناطق را از برخی مقررات جاری کشور خارج می‌کنند تا بتوانند در نظام خود  حکمرانی در جهت رویکرد توسعه یافتگی را داشته باشند. به عبارتی یک سری از موانع ساختاری و بروکراسی اداری را حذف می‌کنند تا فرآیندهایی همچون واردات و صادرات، جذب سرمایه‌گذاری، انتقال فناوری که زیرساخت‌های توسعه‌یافته هستند را بهتر کنند.

او در ادامه افزود: درحقیقت هدف از ایجاد مناطق آزاد، بهتر شدن زیرساخت‌ها، زیربناها و بنگاه‌های توسعه یافته، رشد اقتصادی و تولید ثروت است. از طرفی بتوان از طریق ایجاد این مناطق دامنه سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری را افزایش داد و در نهایت بتوان درآمد عمومی و اشتغالزایی را از این مسیر در کشور بهتر کرد.

 

رقابت مناطق آزاد در واردات

این اقتصاددان با اشاره به عملکرد مناطق آزاد از ابتدای تاسیس تاکنون اظهار داشت: طبق بررسی، آمارها نشان می‌دهد بازارهای صادراتی تاکنون پیشرفت موثر و اساسی نداشتند اما در بحث واردات، رقابت بیشتری بین این مناطق وجود داشته است؛ رقابت با این هدف که از طریق واردات بتوانند منابع درآمدی بالاتری داشته باشند تا بسترهایی در قالب رفاه به وجود آورند.

شاه ویسی افزود: شاخصی که بتوان عملکرد مناطق آزاد را ارزیابی کرد در کشور وجود ندارد، اما در عین حال آنچه مسلم است، این است که از زمان تاسیس مناطق آزاد یک سری مشکلات ساختاری و رویکردی توسعه و ساختارهای فرسوده سازمان‌های اداری و دیوان سالار کشور وجود داشته که به نظر می‌رسد یکی از مهم ترین و اساسی‌ترین علت این است که نتوانستیم اصول و اهداف مشخصی را در فرآیند سازمان مناطق آزاد در کشور تعریف کنیم.

او درباره علل ناکارآمدی عملکرد مناطق آزاد در توسعه اقتصادی کشور گفت: عملکرد این مناطق در کشور با راهبردهای توسعه‌یافتگی و رویکردهای پیشرفت سازگارو قابل دفاع نیست و از آن به عنوان عملکردی ضعیف یاد می‌شود.

شاه‌ویسی گفت: با نگاهی به عملکرد مناطق آزاد می‌توان دریافت در مناطق محروم زیرساخت‌های ملی علی‌رغم هزینه‌های گزافی که در این بخش صورت گرفته، آماده‌سازی نشده است،  بنابراین زمانی که بتوان پوسته بیرونی مناطق محروم را تغییر داد پس می‌توان از این مناطق  بهره‌برداری هم داشت.

 

خلأ اولویت‌بندی در اهداف تاسیس مناطق آزاد جدید

وی با بیان اینکه اولویت‌بندی برای اهداف مدنظر در این مناطق صورت نگرفته است گفت: باید بررسی شود تفاوت مناطق قشم و کیش یا ماکو و دیگر مناطق تاسیس شده در چیست و مبتنی بر چه اولویتی احساس نیاز شده تا در این نواحی، منطقه آزاد تاسیس گردد.

این اقتصاددان با اشاره به کمبودهای ساختاری در مناطق آزاد تشریح کرد: کمبودهای ساختاری شامل بیمه، بانکی و پولی، تجاری و مالیاتی در این مناطق وجود دارد که برخی از این مناطق براساس آمایش سرزمین و قطب‌بندی وعرصه‌هایی تاسیس شده‌اند اما مرز این آزادی به درستی تعریف نشده است، آزادی از نظارت‌ها، قوانین و مقرارت ملی کشور، آزادی از چه؟ فکر می‌کنیم مناطق آزاد در دورترین منطقه که از سرزمین اصلی باید بیرون باشد تاسیس شود و این مناطق باید به ‌گونه‌ای آزاد باشند که تا زمانی که در آن مناطق هستیم برای انجام هر کاری آزادیم.

شاه‌ویسی درخصوص  مشکلات موجود در مناطق گفت: زمانی که از مناطق آزاد حرفی زده می‌شود، عملا چشم طمع یک سری قاچاق‌چی فعال می‌شود و بحث بزرگی که برای قاچاق‌چی‌ها مطرح است همین بخش ضعف نظارتی و فرار مالیاتی است. خیلی از افرادی که فرار مالیاتی دارند با تغییر ظاهر و توجیه خود و به همین روند دفاتری برای واردات ایجاد می‌کنند که در نتیجه این روند به جای اینکه مناطق آزاد یک سکوی صادراتی شود به دروازه وارداتی تبدیل می‌شود.

وی ادامه داد: برخی از مخالفان معتقدند که مناطق آزاد مبادی قاچاق کالا به داخل کشور و یا برعکس، قاچاق معکوس به خارج از کشور تبدیل شده که این موضوع در تناقض با واقعیت‌های پدیداری و باور امری به اسم مناطق آزاد است.

 

دولت زیرساخت های مناطق آزاد را ایجاد کند

شاه‌ویسی در رابطه با لایحه دولت و تقاضای پیشنهادی نمایندگان برای ایجاد مناطق اقتصادی ویژه و مناطق آزاد جدید اظهار کرد: برخی این مناطق را بازارهای وارداتی می‌دانند و معتقدند جهت تنظیم بازار از این مناطق می‌توان استفاده کرد، اما نمی‌توان بستری را چه مرزی،  منطقه‌ای و چه جهانی ایجاد کرد که با بازارهای جهانی تعامل داشته و نهایت بستری برای تولید و صادرات صنعتی و در عین حال یک خدمات عمومی متفاوت‌تری هم شود. برخی از مناطق آزاد به عنوان یک سکوی تجاری یاد می‌کنند.

وی افزود: چیزی که مشاهده می‌شود این است که فقط می‌خواهند این مناطق تاسیس شود و کسی به دنبال این نیست که موضوعاتی که مطرح می‌شود چقدر با ظرفیت‌های منطقه هم راستا است، لذا زیرساخت‌های اقتصادی، عمرانی و آبادانی و سپس پیوست توسعه، فرهنگی و علمی و یا به اصطلاح معرفه دادن به مناطق درنظر گرفته نمی‌شود.

این اقتصاددان گفت: این مساله که مناطق آزاد در ارزیابی، عملکرد مناسبی نداشتند و با این وجود اصرار به ایجاد منطقه آزاد جدید می‌شود برمی‌گردد به منطقه آزاد اولی که تاسیس شده است. مشکلی که در مفهوم و باور توسعه یافتگی کشور وجود دارد. در این دامنه دولتی‌ها و نمایندگانی هستند که برای به دست آوردن همراهی مردم، با وعده و شعارهای توده‌گرایانه و پوپولیستی ایجاد مناطق آزاد و سعی در بهبود وضعیت و رشد و توسعه اقتصادی و تجاری به میدان می‌آیند و صرفا منطقه‌ آزاد جدیدی تاسیس می‌کنند تا فقط بگویند کاری صورت گرفته و با این نگاهی که به توسعه وجود دارد، بدون اینکه زیرساختی تعریف شود،  بدون اینکه توسعه در آن منطقه بر اساس سند آمایش سرزمینی، استانی ومحلی تعریف شود همه مدعی ساخت و توسعه این مناطق می‌شوند. اما معمولا این فرآیند توخالی است.

 

تغییر دیدگاه دولت‌ها؛ معضلی برای مناطق آزاد

وی با اشاره به تغییرات دولت‌ها و نگاه‌های متفاوت آن‌ها به مناطق آزاد گفت: با نگاهی به تغییرات دولت‌ها و دیدگاه‌هایی مانند دولت سازندگی، دولت اصلاحات، دولت تدبیر و امید و دولت مهرورزی می‌توان همانند یک شانه دندانه شکسته به تناقضی که در دیدگاه‌ دولت‌های متفاوت وجود داشته پی ‌برد. همین تفاوت دیدگاه‌ها و زیگزالی شدن اداره کشور توسط دولت‌های روی کار آمده خود به خود تبدیل به یک معضل شده و مشکلی به مشکلات موجود در مناطق آزاد اضافه کرده است.

این اقتصاددان افزود: برخی با مفهوم مناطق آزاد مسئله دارند و تفاوتی بین منطقه ویژه و منطقه آزاد قائل نیستند و هیچ نگاهی به تاریخچه ایجاد مناطق آزاد در جهان نمی‌کنند و صرفا چشم طمع به تسهیلات موجود در مناطق آزاد دارند که درنهایت اصول کلی و مقرراتی آن منطقه از جانب این افراد برتابیده نمی‌شود و همانی که هست را هم دچار تغییرات می‌کنند.

شاه‌ویسی در پایان گفت: نهایتا یک مجموعه‌ای از آسیب‌ها و موانع توسعه و رشد و مجموعه‌ای از چالش‌ها در جهت سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری و ابهاماتی که به عنوان راهکار توسعه مناطق مطرح می‌شود که در عمل عقیم می‌ماند و به سبب تمام این دلایل عملکرد مناطق آزاد قابل دفاع نیست.

 

//پایان پیام

نظرات کاربران
نام:
ایمیل:
* نظر: